Diş Taşı Temizliği (Detertraj)

Ağız hijyenine ne kadar dikkat edilirse edilsin, günde iki kez fırçalanan dişlerde bile zamanla fırçanın tam ulaşamadığı ara yüzlerde ve diş eti sınırında tartar (diş taşı) oluşumu gözlenebilir. Tükürükte doğal olarak bulunan kalsiyum gibi minerallerin, diş yüzeyindeki yumuşak bakteri plağı ile birleşip taşlaşması sonucu oluşan bu yapı, evdeki fırçalama yöntemleriyle çıkarılamaz. Eğer bu taşlar düzenli aralıklarla profesyonel olarak temizlenmezse, diş etlerinde kronik iltihaplanmaya, kanamalara, diş eti çekilmelerine ve ileri dönemde çene kemiği erimelerine zemin hazırlar.

Diş Eti Uzmanı Ahmet Kürşat Yönder tarafından büyük bir hassasiyetle gerçekleştirilen profesyonel diş taşı temizliği (Detertraj), diş yüzeyine zarar vermemesi hedeflenerek, taşı parçalayacak frekansta çalışan özel ultrasonik titreşimli aletlerle yapılır. Bu işlem, sanılanın aksine dişi zedelemez, aksine dişin üzerindeki zararlı yükü alır. Temizlik sonrasında diş yüzeylerine uygulanan polisaj (cila) işlemi ile mine yüzeyi pürüzsüzleştirilerek yeniden plak tutunması zorlaştırılır.

6 ayda bir düzenli olarak yaptırılan diş taşı temizliği; inatçı ağız kokusunu kökünden giderir, çay, kahve veya sigara kaynaklı yüzeysel lekeleri ortadan kaldırıp dişlerin doğal parlaklığını geri kazandırır ve ileride oluşabilecek çok daha maliyetli periodontolojik ameliyatların önüne geçer.

Diş taşı nedir, neden oluşur?

Diş yüzeyinde sürekli oluşan bakteri tabakasına plak denir. Plak günlük fırçalamayla uzaklaştırılmazsa tükürükteki minerallerle sertleşerek diş taşına (kalkülüs) dönüşür. Diş taşı fırçalama ile çıkmaz; yalnızca özel aletlerle temizlenebilir. Pürüzlü yüzeyi, daha fazla plak birikimine zemin hazırlar ve diş eti iltihabına yol açar.

Diş taşı çoğunlukla alt ön dişlerin iç yüzeylerinde ve üst arka dişlerin dış yüzeylerinde (tükürük bezlerinin ağızlarına yakın bölgelerde) birikir. Sigara ve bazı gıdalar, dişlerde renklenmeye de yol açabilir.

Diş taşı temizliği nasıl yapılır?

1. Muayene: Diş ve diş etleri incelenir; gerekirse röntgen alınır.
2. Ultrasonik temizlik: Titreşimle çalışan uç, diş taşını kırarak dişten ayırır; aynı anda su ile yıkama yapılır.
3. El aletleriyle bitirme: Ulaşılması zor bölgelerdeki birikimler el aletleriyle temizlenir.
4. Cilalama: Diş yüzeyleri cilalanarak yeniden plak tutulması azaltılır.
5. Bilgilendirme: Size uygun fırçalama ve arayüz temizliği yöntemleri gösterilir.

Derin diş eti cebi olan kişilerde, diş eti altındaki kök yüzeylerinin temizlendiği kök yüzeyi düzleştirme (küretaj) gerekebilir. Bu işlem genellikle lokal anestezi ile yapılır.

Diş taşı temizliği dişlere zarar verir mi?

Doğru endikasyonda ve uygun teknikle yapıldığında diş taşı temizliği dişe zarar vermesi beklenen bir işlem değildir; diş eti sağlığının korunması için önerilir. İşlem sonrası geçici hassasiyet, diş etinde hafif kanama veya dişler arasındaki boşlukların daha belirgin hissedilmesi görülebilir. Bunun nedeni diş taşının dişler arasını dolduruyor olmasıdır; temizlik sonrası mevcut boşluk ortaya çıkar. Ayrıntılar için diş taşı temizliği dişlere zarar verir mi? yazımıza bakabilirsiniz.

Ne sıklıkla yapılmalı?

Sağlıklı kişilerde genellikle 6–12 ayda bir önerilir. Diş eti hastalığı öyküsü, sigara kullanımı, implant ya da protez varlığı ve ağız hijyeni gibi etkenler bu aralığı değiştirebilir. Düzenli temizlik, diş eti hastalıklarının ilerlemesini ve diş eti muayenesi sırasında saptanan sorunların büyümesini önlemeye yardımcı olur.

Diş taşı temizliği sonrasında dikkat edilecekler

• İlk saatler: Hassasiyet varsa çok sıcak ve çok soğuk yiyecek ve içeceklerden kaçının; anestezi veya yüzeysel uyuşturma uygulandıysa etkisi geçene kadar yemek yemeyin.
• İlk gün: Çok sert ve çok baharatlı yiyeceklerden kaçınmanız diş etlerinin dinlenmesine yardımcı olur.
• Fırçalama: Normal fırçalamaya devam edin; kanama olsa bile temizliği bırakmayın. Yumuşak kıllı fırça tercih edin.
• Diş ipi ve arayüz fırçası: Temizlik sonrası dişlerin arası daha açık hissedilebilir; bu bölgeleri her gün temizlemek yeniden birikimi önler.

Temizlikten sonra kanama ve hassasiyet

İlk günlerde diş etlerinde hafif kanama ve soğuk-sıcağa hassasiyet olağandır. Diş taşının altında iltihaplı olan diş eti, diş taşı uzaklaştırılınca iyileşmeye başlar ve bu süreçte bir süre hassas kalabilir. Genellikle bir iki hafta içinde diş etleri daha sağlıklı, daha sıkı ve kanamasız hale gelir. Kanama bir iki haftadan uzun sürüyorsa veya belirgin şekilde artıyorsa, diş eti hastalığı açısından muayene yaptırın (diş eti muayenesi).

Hamilelikte ve genel sağlık sorunlarında diş taşı temizliği

• Hamilelik: Hormonal değişiklikler diş eti iltihabını artırabilir; bu yüzden hamilelikte diş taşı temizliği ve diş eti kontrolü önemlidir. Hamile olduğunuzu işlemden önce mutlaka belirtin; zamanlama hekim tarafından değerlendirilir.
• Şeker hastalığı: Diş eti hastalığı ve şeker kontrolü birbirini etkileyebilir; hastalığınızı ve kullandığınız ilaçları bildirin.
• Kan sulandırıcı kullanımı veya kalp rahatsızlığı: Bu durumları işlemden önce mutlaka söyleyin; gerekirse ilaç veya önlem konusunda doktorunuzla birlikte karar verilir. İlaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın.

Diş taşı temizliğinden sonra cilalama neden yapılır?

Diş taşı uzaklaştırıldıktan sonra diş yüzeyinde mikroskobik pürüzler kalabilir. Cilalama bu yüzeyi pürüzsüzleştirir; böylece plak ve lekelerin yeniden tutunması zorlaşır. Ancak cilalama dişin rengini değiştirmez; beyazlatma için ayrı bir işlem gerekir (diş beyazlatma).