Diş Eti Hastalıkları ve Tedavisi (Periodontitis)

Diş eti hastalıkları, dişleri çevreleyen ve destekleyen dokuların, yani diş eti ve çene kemiğinin iltihabi hastalıklarıdır. Erken dönemde çoğu zaman ağrı yapmadan ilerler; tedavi edilmezse dişlerin sallanmasına ve kaybına kadar gidebilir. Diş eti hastalıklarının tanısı ve tedavisi, periodontoloji (diş eti hastalıkları uzmanlığı) alanına girer.

Diş eti hastalığı hangi aşamalardan geçer?

• Gingivitis (diş eti iltihabı): İltihap yalnızca diş etindedir; kemik kaybı yoktur. Diş etinde kızarıklık, şişlik ve kanama görülür. Uygun tedavi ve ağız bakımıyla tamamen geri döndürülebilir.
• Periodontitis: İltihap diş eti altına ve çevre kemiğe ilerlemiştir. Diş ile diş eti arasındaki oluk (cep) derinleşir, kemik kaybı başlar. Hastalık kontrol altına alınabilir, ancak kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez.
• İlerlemiş periodontitis: Diş çekilmesi, dişlerde sallanma, aralanma ve kapanışta değişiklik görülebilir; dişlerin kaybı riski artar.

Belirtileri nelerdir?

• Fırçalarken veya kendiliğinden diş eti kanaması
• Diş etlerinde kızarıklık, şişlik veya hassasiyet
• Geçmeyen ağız kokusu veya ağızda kötü tat
• Dişlerin uzamış görünmesi (diş eti çekilmesi)
• Dişlerde sallanma, aralanma veya çiğneme sırasında rahatsızlık
• Diş eti kenarından irin gelmesi

Bu belirtiler olmasa da hastalık sessizce ilerleyebilir; bu yüzden düzenli kontrol önemlidir.

Nedenleri ve risk faktörleri

Diş eti hastalığının temel nedeni, diş yüzeyinde biriken bakteri plağı ve sertleşerek diş taşına dönüşen birikimlerdir. Hastalığın ilerleme hızını ve şiddetini şu etkenler değiştirebilir:

• Sigara kullanımı
• Kontrolsüz şeker hastalığı
• Genetik yatkınlık ve ailede diş eti hastalığı öyküsü
• Hormonal değişiklikler (ör. hamilelik) ve bazı ilaçlar
• Yetersiz ağız bakımı ve düzensiz kontrol
• Stres ve genel sağlık sorunları

Tanı nasıl konur?

Diş eti muayenesinde diş eti ile diş arasındaki cep ölçülür, kanama ve diş hareketliliği değerlendirilir, röntgenle kemik seviyesi incelenir. Bulgulara göre hastalığın aşaması ve yaygınlığı belirlenir ve size özel tedavi planı oluşturulur.

Tedavi basamakları

1. Ağız bakımı eğitimi ve diş taşı temizliği

Tedavinin ilk adımı, bakteri plağının ve diş taşının uzaklaştırılması ve doğru ağız bakımının öğretilmesidir. Gingivitis aşamasında çoğu zaman bu basamak yeterlidir. Risk faktörlerinin (ör. sigara) ele alınması da bu aşamada yapılır.

2. Küretaj (kök yüzeyi düzleştirme)

Periodontitiste diş etinin altındaki derin ceplerde kök yüzeyindeki diş taşı ve bakteriler lokal anestezi altında temizlenir. Bu, periodontitis tedavisinde çoğunlukla ilk basamak olan cerrahi olmayan tedavidir (küretaj tedavisi).

3. Yeniden değerlendirme

Genellikle 4–8 hafta sonra cep derinlikleri ve kanama yeniden ölçülür. İyileşme yeterliyse tedavi, düzenli bakım ve kontrollerle sürdürülür.

4. Cerrahi tedaviler (gerektiğinde)

Bazı derin ceplerde cerrahi olmayan tedavi yeterli olmayabilir. Bu durumda:

• Flap operasyonu (diş eti ameliyatı): Diş eti kaldırılarak kök yüzeyi doğrudan görülerek temizlenir; gerekirse kemik şekillendirilir veya greftlenir.
• Serbest diş eti grefti: Diş eti çekilmesi veya yetersiz yapışık diş eti olan bölgelerde, damaktan alınan dokuyla diş eti kalınlığı artırılır ve kök yüzeyleri kapatılmaya çalışılır.

5. Destek (idame) tedavisi

Diş eti hastalığı kronik bir hastalıktır. Tedaviden sonra hastalığın yeniden başlamaması için çoğu zaman 3–6 ay aralıklarla kontrol ve profesyonel temizlik gerekir. Bu aşama, uzun dönem sonucun en önemli belirleyicilerinden biridir.

Diş eti hastalığı ve implant

Diş eti hastalığı olan kişilerde implant planlanmadan önce hastalığın kontrol altına alınması gerekir; aksi halde implant çevresinde de iltihap gelişebilir (peri-implantitis). Eksik dişler için implant tedavisi planlarken diş eti sağlığı bu nedenle önceden değerlendirilir.

Evde nelere dikkat etmelisiniz?

• Günde en az iki kez, yumuşak kıllı fırçayla ve doğru teknikle diş fırçalayın.
• Diş arası temizliği için diş ipi veya arayüz fırçası kullanın.
• Sigarayı bırakmak diş eti sağlığına belirgin katkı sağlar.
• Düzenli diş hekimi kontrolünü ve profesyonel temizliği aksatmayın.

Ne zaman başvurmalısınız?

Diş eti kanaması iki haftadan uzun sürüyorsa, ağız kokusu geçmiyorsa, dişlerinizde sallanma veya diş eti çekilmesi fark ettiyseniz ya da diş etinizde şişlik ve irin varsa beklemeden muayene olmanız önerilir. Hastalık ne kadar erken yakalanırsa tedavi o kadar basit olur. Her kişide hastalığın seyri ve tedaviye yanıtı farklıdır; sonuç garanti edilemez, ancak düzenli takip ve bakımla diş kaybı riski azaltılabilir. Daha fazla bilgi için diş eti hastalıkları ve tedavi yöntemleri yazımıza da göz atabilirsiniz.

Özel durumlar: sigara, şeker hastalığı ve gebelik

• Sigara: Diş eti hastalığının başlıca risk faktörlerinden biridir. Sigara, diş etindeki kan akışını ve bağışıklık yanıtını etkilediği için iltihap belirtilerini (kanama gibi) gizleyebilir, hastalık fark edilmeden ilerleyebilir; tedaviye yanıt da zayıflayabilir. Sigarayı bırakmak, tedavi sonucunu belirgin biçimde olumlu etkiler.
• Şeker hastalığı: Kontrolsüz şeker hastalığı olan kişilerde diş eti hastalığı daha sık ve daha şiddetli görülebilir; öte yandan diş eti iltihabının şeker kontrolünü zorlaştırabileceği bildirilmiştir. Bu nedenle şeker hastalığınız varsa diş eti sağlığınızı düzenli kontrol ettirmeniz önemlidir. İlaçlarınızı ve kan şekeri durumunuzu hekiminize bildirin.
• Gebelik: Hormonal değişiklikler diş etinin plağa verdiği tepkiyi artırabilir; hamilelikte diş eti kanaması ve şişliği daha sık görülür. Gebelikte diş eti kontrolü ve ağız bakımı özellikle önemlidir; tedavi zamanlaması hekimle birlikte planlanır.
• Bazı ilaçlar ve genel sağlık sorunları: Kan basıncı, epilepsi veya bağışıklık baskılayıcı bazı ilaçlar diş eti büyümesine yol açabilir. Kullandığınız tüm ilaçları muayenede belirtin.

Bu bilgiler genel niteliktedir; kişisel durumunuz için doktorunuzla birlikte karar verilir.

Tedavi süresi ve maliyeti neye göre değişir?

Tedavi süresi, hastalığın yaygınlığına, cep derinliklerine ve kemik kaybı miktarına, ayrıca tedaviye verilen yanıta ve sizin ağız bakımınıza bağlıdır. Hafif bir diş eti iltihabı bir iki seansta düzelirken, ilerlemiş periodontitis birkaç ay süren bir tedavi ve ömür boyu bakım gerektirebilir. Bu nedenle herkese geçerli tek bir süre veya ücret vermek doğru olmaz; muayene sonrasında size özel plan, süre ve maliyet bilgisi sunulur. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.