Dolgu (Restorasyon)

Dolgu (restorasyon), çürük, kırık ya da aşınma nedeniyle madde kaybına uğramış dişin şeklini ve işlevini geri kazandırmak için yapılan bir tedavidir. Çürük erken dönemde fark edilirse, dolgu ile dişin büyük bölümü korunabilir; geciktirildiğinde çürük derine ilerleyerek kanal tedavisi gerektirebilir.

Hangi durumlarda dolgu yapılır?

• Dişte çürük oluştuğunda
• Diş kırıldığında veya köşesi çatladığında
• Diş aşındığında ve hassasiyet geliştiğinde
• Eski bir dolgu bozulduğunda, çatladığında veya çevresinde yeniden çürük oluştuğunda

Çürükler çoğu zaman erken dönemde ağrı yapmaz. Bu nedenle düzenli diş muayenesi ve gerekli durumlarda röntgen önemlidir.

Dolgu nasıl yapılır?

1. Muayene ve röntgen: Çürüğün derinliği ve dişin sinirine yakınlığı değerlendirilir.
2. Anestezi (gerekirse): Çürüğün derinliğine göre lokal anestezi uygulanır.
3. Çürüğün temizlenmesi: Çürük doku uzaklaştırılır, sağlam diş dokusu mümkün olduğunca korunur.
4. Dolgunun yerleştirilmesi: Diş rengi dolgu materyali katmanlar halinde yerleştirilir ve özel bir ışıkla sertleştirilir.
5. Şekillendirme ve cilalama: Kapanış kontrol edilir; dolgu dişin doğal şekline uygun biçimde düzeltilir ve cilalanır.

Dolgu materyalleri

• Kompozit (diş rengi) dolgu: Dişe kimyasal olarak bağlanır, rengi dişe uygun seçilir. Günümüzde ön ve arka dişlerde sıkça kullanılır.
• Cam iyonomer: Florür salan, özellikle boyun bölgesi çürüklerinde ve bazı geçici uygulamalarda tercih edilen bir materyal.
• Porselen veya kompozit inley/onley: Büyük madde kayıplarında laboratuvarda hazırlanan, dişe yapıştırılan onarımlar.

Hangi materyalin uygun olduğu çürüğün büyüklüğüne, dişin konumuna ve çiğneme yüküne göre belirlenir.

Dolgu ne kadar dayanır?

Dolgunun ömrü, kullanılan materyale, dişin bulunduğu bölgeye, çiğneme alışkanlıklarına (diş sıkma, gıcırdatma) ve ağız hijyenine bağlıdır. Dolgunun kenarlarında yeniden çürük oluşabilir, bu nedenle düzenli kontrol önemlidir. Dolgu bozulduğunda yenilenmesi gerekebilir.

Dişin büyük bölümü yıkılmışsa dolgu yetersiz kalabilir; bu durumda dişi korumak için kaplama önerilebilir.

Dolgudan sonra

İşlemden sonra kısa süreli soğuk-sıcak hassasiyeti ve kapanışta yüksek hissedilme olabilir. Yüksek hissedilen dolgu kontrol edilerek düzeltilir. Hassasiyet birkaç günden uzun sürüyorsa veya ağrıya dönüşüyorsa hekiminize başvurmalısınız.

Kompozit dolgunun aşamaları

1. Bölgenin izolasyonu: Dolgunun tutunması nem ve tükürükten korunmasına bağlı olduğu için çalışılan diş, mümkün olduğunca kuru tutulur.
2. Yüzeyin hazırlanması: Diş yüzeyine özel bir asit ve yapıştırıcı (adeziv) madde uygulanır; bu, dolgunun dişe kimyasal olarak bağlanmasını sağlar.
3. Katmanlı uygulama: Diş rengi materyal ince katmanlar halinde yerleştirilir ve her katman özel bir ışıkla sertleştirilir. Katmanlı uygulama, dolgunun büzülme gerilimini azaltır ve dişin şekline uygun olmasını sağlar.
4. Kapanış kontrolü: Dolgunun karşı dişle temas yüksekliği kağıtla kontrol edilir; yüksek noktalar düzeltilir.
5. Cilalama: Yüzey pürüzsüzleştirilir; böylece plak tutunması azalır ve dolgu doğal dişe benzer parlaklığa kavuşur.

Dolgu, inley/onley ve kaplama arasındaki fark

• Dolgu: Küçük ve orta büyüklükteki kayıplarda, tek seansta ve doğrudan ağızda yapılır.
• İnley / onley: Daha büyük kayıplarda laboratuvarda hazırlanan, dişe yapıştırılan porselen ya da kompozit parçalardır; dişin kalan duvarlarını korumaya yardımcı olur.
• Kaplama: Dişin neredeyse tamamı yıkılmışsa veya kanal tedavisi sonrası güçlendirme gerekiyorsa tercih edilir (diş kaplama).

Dolgu sonrası hassasiyet neden olur?

• Derin çürük: Çürük sinire yakınsa, çürük temizlendikten sonra diş bir süre hassas kalabilir.
• Yüksek dolgu: Karşı dişle fazla temas çiğnerken ağrı yapar; basit bir düzeltmeyle geçer.
• Isı ve basınç değişimi: Soğuk-sıcak hassasiyeti çoğu zaman günler içinde azalır.

Hassasiyet iki haftadan uzun sürüyor, artıyor veya kendiliğinden ağrıya dönüşüyorsa dişin sinirinde sorun olabilir ve muayene gerekir (kanal tedavisi).

Yeni çürük ve dolgu bozulmasını önlemek

• Florürlü macunla günde iki kez fırçalamak ve günde bir kez diş ipi veya arayüz fırçası kullanmak
• Şekerli yiyecek ve içeceklerin sıklığını azaltmak (miktardan çok sıklık önemlidir)
• Diş sıkma veya gıcırdatma varsa gece plağı hakkında hekime danışmak
• 6–12 ayda bir kontrol yaptırmak: dolgu kenarındaki küçük sorunlar erken fark edilir

Dolgu ne zaman yenilenmelidir?

Dolgunun kenarında çürük başlamışsa, dolgu kırılmış, çatlamış veya aşınmışsa, dolgu ile diş arasında boşluk oluşmuşsa ya da yemek sıkışması başlamışsa yenileme gerekir. Düzenli muayene sırasında röntgenle bu sorunlar belirti vermeden önce fark edilebilir (genel diş muayenesi).